Zimozielone pnącze na słońce – najlepsze gatunki do ogrodu

Na słoneczne stanowisko najlepiej wybrać wiciokrzew zaostrzony, wiciokrzew Henry’ego, trzmielinę Fortune’a albo jeżynę Henry’ego. Każdy z tych gatunków różni się tempem wzrostu, mrozoodpornością i wymaganiami dotyczącymi podpór. Sprawdź, które zimozielone pnącze pasuje do Twojego ogrodu.

Jakie zimozielone pnącze wybrać na słońce?

Silnie nasłonecznione miejsce jest wymagające dla roślin zachowujących liście zimą. Latem podłoże szybko wysycha, natomiast zimą pojawia się ryzyko suszy fizjologicznej. Zamarznięta ziemia uniemożliwia pobieranie wody, choć liście nadal tracą ją podczas słonecznej pogody.

Na takiej wystawie najlepiej radzą sobie gatunki o skórzastych lub grubych liściach. Wiciokrzewy tolerują słońce pod warunkiem regularnego podlewania, a barwne odmiany trzmieliny Fortune’a zyskują wtedy intensywniejsze kolory. Bluszcz również jest długowieczny i zimozielony, lecz na otwartym stanowisku wymaga osłony przed mroźnym wiatrem.

Wiciokrzew zaostrzony i Henry’ego

Wiciokrzew zaostrzony (Lonicera acuminata) należy do najbardziej odpornych zimozielonych pnączy. Dorasta do 4–6 m, a jego pędy mogą wydłużać się nawet o 2 m w ciągu roku. Kremowo-żółte kwiaty pojawiają się od czerwca do października, a owłosione liście tworzą gęstą osłonę.

Gatunek dobrze znosi mróz, zanieczyszczenia powietrza i stanowiska od słonecznych do półcienistych. Potrzebuje żyznej, próchnicznej, przepuszczalnej oraz umiarkowanie wilgotnej gleby. Na kratkach i siatkach ogrodzeniowych wspina się, owijając pędy wokół elementów konstrukcji.

Wiciokrzew Henry’ego (Lonicera henryi) rośnie wolniej – zwykle osiąga 3–4 m. Ma lancetowate, ciemnozielone liście i brązowopurpurowe kwiaty. Na pełnym słońcu radzi sobie najlepiej w miejscu zacisznym, z podłożem, które nie przesycha.

Trzmielina Fortune’a

Trzmielina Fortune’a (Euonymus fortunei) nie tworzy wąsów czepnych, ale dzięki elastycznym pędom i korzeniom przybyszowym może wspinać się po podporach. Odmiany ‘Coloratus’, ‘Dart’s Blanket’, ‘Emerald and Gold’, ‘Sunshine’ i ‘Silver Queen’ zachowują liście zimą, choć ich wygląd może zmieniać się pod wpływem temperatury.

Odmiany o wielobarwnym ulistnieniu preferują ciepłe, słoneczne stanowiska. Podczas mrozu liście niektórych form przybierają purpurowy odcień. Roślina nadaje się zarówno do obsadzania murów, jak i do pełnienia funkcji płożącej rośliny okrywowej.

Jeżyna Henry’ego

Jeżyna Henry’ego (Rubus henryi) jest zimozielonym pnączem pochodzącym z Azji. W Polsce dorasta do około 3 m wysokości. Jej ciemnozielone, błyszczące liście mają trzy klapy, a od spodu pokrywają je białe, filcowate włoski.

Najlepiej rośnie w miejscu słonecznym lub półcienistym, osłoniętym od wiatru. Podłoże powinno być przepuszczalne, wilgotne i gliniaste. Młode okazy warto okrywać na zimę, ponieważ mogą ucierpieć podczas silnych mrozów.

Które pnącza liściaste warto sadzić na słońcu?

Nie każde atrakcyjne pnącze na słoneczne stanowisko jest zimozielone. Gatunki liściaste często nadrabiają to obfitym kwitnieniem, szybkim wzrostem albo intensywnymi jesiennymi barwami. Taką roślinę można wybrać, gdy całoroczna osłona nie jest konieczna.

Glicynia i milin amerykański

Glicynia (Wisteria) potrzebuje ciepłego, słonecznego i osłoniętego miejsca. Dorasta do 10 m, a jej zwisające kwiatostany mogą mieć 25–40 cm długości. Kwitnie późną wiosną, najczęściej na niebiesko, fioletowo, różowo lub biało.

Silnie drewniejące pędy wymagają stabilnej pergoli, altany albo mocnego rusztowania. Roślina wymaga umiejętnego cięcia, ponieważ bez niego kwitnienie może być słabsze. Glicynia kwiecista znosi spadki temperatury do około –20°C, ale młode egzemplarze należy zabezpieczać.

Milin amerykański (Campsis radicans) osiąga nawet 10 m wysokości. Od lipca do września rozwija trąbkowate kwiaty, a po podporach wspina się za pomocą korzeni czepnych i wijących pędów. Potrzebuje pełnego słońca, ciepła oraz ochrony przed silnym wiatrem.

Powojnik, akebia i cytryniec

Powojniki (Clematis) kwitną – zależnie od odmiany – od maja do października. Niektóre dobrze rosną w pełnym słońcu, inne preferują półcień, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić wymagania konkretnej odmiany. Ich podstawa powinna pozostawać ocieniona, natomiast górne pędy mogą być wystawione na światło.

Akebia pięciolistkowa (Akebia quinata) dorasta do 5–6 m i rocznie przyrasta o 1–3 m. Jest częściowo zimozielona. Przy temperaturze około –15°C może zrzucać liście, dlatego najlepiej sadzić ją w zacisznym miejscu, przy żyznej i przepuszczalnej glebie.

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis) osiąga do 10 m, wydziela cytrynowy zapach i wytwarza czerwone jagody zebrane w grona. Preferuje słońce lub lekki cień oraz żyzną, umiarkowanie wilgotną glebę. Należy do strefy mrozoodporności 5A, więc dobrze znosi polskie zimy.

Winobluszcz i winorośl japońska

Winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia) oraz winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata) szybko porastają ogrodzenia, pergole i mury. Jesienią ich liście przebarwiają się na szkarłatne, pomarańczowe i purpurowe odcienie. Winobluszcz wykorzystuje przylgi albo pędy do samoczepnego wspinania się po podporach.

U odmiany trójklapowej liście opadają dwuetapowo: najpierw blaszki liściowe, a później ogonki. Winorośl japońska (Vitis coignetiae) może osiągać 12 m wysokości, a jej liście mają nawet 30 cm średnicy. Im uboższa, lecz przepuszczalna gleba, tym intensywniej roślina się wybarwia.

Jak przygotować stanowisko dla pnącza?

Sadzenie przy ścianie wymaga zachowania odstępu co najmniej 30–50 cm. Ziemia tuż przy fundamencie bywa sucha, jałowa i przegrzana. Dół powinien mieć około dwa razy większą szerokość i głębokość niż bryła korzeniowa.

Przed sadzeniem warto wymieszać podłoże z kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem. Po posadzeniu sprawdzi się ściółka z kory sosnowej o grubości około 10 cm. Ogranicza parowanie latem i chroni korzenie przed zimnem.

W pierwszym roku podlewaj roślinę rzadziej, ale obficie, kierując wodę bezpośrednio do ziemi. Zimozielone pnącza trzeba podlewać także zimą – podczas odwilży. Nawożenie rozpoczyna się wiosną, najlepiej nawozem wieloskładnikowym.

Zimozielone pnącze na słońce potrzebuje wilgotnej, lecz przepuszczalnej gleby. Bez wody nawet odporny gatunek może uschnąć po zimie.

Jak dobrać podpory i chronić rośliny zimą?

Wiciokrzewy owijają pędy wokół ażurowych konstrukcji, dlatego pasują do krat, pergoli i siatek. Bluszcz oraz trzmielina mogą korzystać z korzeni przybyszowych, ale na ocieplonej elewacji lepiej zastosować kratkę dystansową. Stary, spękany tynk może zostać uszkodzony przez roślinę przywierającą bezpośrednio do muru.

Dorosłe pnącze po deszczu lub śniegu staje się ciężkie. Konstrukcja musi wytrzymać jego ciężar oraz napór wiatru. Pędy przywiązuje się miękkim, luźnym sznurkiem, ponieważ z czasem grubieją. Przydatne są też podpory mobilne, które można przenosić razem z rośliną.

Najbardziej narażone są młode okazy w pierwszych 2–3 latach po posadzeniu. Biała agrowłóknina albo mata słomiana ogranicza wysuszające działanie mroźnego słońca. Korzenie zabezpiecza warstwa ściółki, a wrażliwsze pędy można osłonić przed wiatrem.

Jak pielęgnować zimozielone pnącza?

Cięcie wykonuje się głównie wczesną wiosną. Usuwa się wtedy pędy suche, chore, przemarznięte i rosnące w niepożądanym kierunku. Wiciokrzewy dobrze znoszą silniejsze odmładzanie, natomiast trzmielinę przycina się przede wszystkim dla zachowania kształtu.

Bez cięcia wiele pnączy ogołaca się od dołu i zagęszcza wyłącznie w górnej części podpory. Skracanie wybranych pędów pobudza rozgałęzianie przy podstawie. Jesienne, zbyt późne cięcie może osłabić roślinę przed zimą.

Duże liście zbierają kurz, dlatego można je okresowo spłukiwać silnym strumieniem wody. Na wiciokrzewach kontroluj mszyce, a na suchych i gorących stanowiskach także przędziorki. Szybkie usuwanie porażonych fragmentów ogranicza rozwój problemu.