Jakie wiertło pod gwintownik M6 wybrać? Poradnik doboru

Do standardowego gwintu M6x1 należy wybrać wiertło o średnicy 5,0 mm. Wynika to ze wzoru D = M – P, czyli 6 mm – 1 mm. Sprawdź także, jak średnica otworu zmienia się przy gwincie drobnozwojnym, aluminium i stali nierdzewnej.

Jakie wiertło pod gwintownik M6 wybrać?

W przypadku standardowego gwintu M6 stosuje się wiertło 5,0 mm. Oznaczenie M6 wskazuje na nominalną średnicę gwintu równą 6 mm, natomiast liczba po znaku „x” określa skok. Dla M6x1 skok wynosi 1 mm.

Otwór musi być mniejszy od średnicy zewnętrznej gwintu, ponieważ gwintownik wycina w jego ściankach zarys wewnętrzny. Zbyt mały otwór zwiększa opór skrawania i może doprowadzić do złamania narzędzia. Z kolei zbyt duża średnica pozostawia płytki, słabo zaznaczony gwint.

Dla gwintu M6x1 wybierz wiertło 5,0 mm. To standardowy wymiar otworu przed gwintowaniem ręcznym lub maszynowym.

Wzór obliczeniowy

Średnicę otworu można szybko wyliczyć ze wzoru D = M – P. Symbol D oznacza średnicę wiertła, M – nominalną średnicę gwintu, a P – jego skok.

Dla M6x1 obliczenie wygląda tak: 6 mm – 1 mm = 5 mm. Tę wartość potwierdzają tabele otworów dla gwintów metrycznych, między innymi zestawienia odnoszone do normy ISO DIN-13.

Kiedy wiertło 5,0 mm nie będzie najlepszym wyborem?

Sam symbol M6 nie zawsze wystarcza. Ten rozmiar może mieć inny skok, a właściwości materiału wpływają na rzeczywistą średnicę wykonanego otworu. Ręczne wiercenie potrafi powiększyć otwór nawet o 0,05–0,5 mm, zwłaszcza przy niestabilnym uchwycie albo tępych krawędziach tnących.

W tabelach technicznych dla gwintu M6 w klasie tolerancji 6H podaje się średnicę wewnętrzną od 4,917 do 5,153 mm. W praktyce warsztatowej najczęściej wybiera się wiertło 5,0 mm, a przy rozbijaniu otworu można rozważyć 4,9 lub 4,95 mm. Taki wybór wymaga jednak kontroli materiału i oczekiwanej wysokości zarysu.

Gwint drobnozwojny M6x0,75

Dla oznaczenia M6x0,75 skok wynosi 0,75 mm, dlatego wzór daje wynik 5,25 mm. Z szeregu popularnych narzędzi stosuje się zwykle wiertło 5,2 mm. W tym przypadku nie należy automatycznie używać średnicy 5,0 mm przeznaczonej dla M6x1.

Mniejszy skok tworzy większą wysokość zwoju przy tej samej średnicy nominalnej. Otwór musi więc mieć nieco większy wymiar, aby gwintownik nie usuwał nadmiernej ilości materiału.

Dobór do materiału

Aluminium jest miękkim metalem i podczas gwintowania może odkształcać się przy krawędziach otworu. W tabelach materiałowych dla M6 podaje się często 4,7 mm dla aluminium, 4,8 mm dla żeliwa, brązu i mosiądzu oraz 5,0 mm dla stali, żeliwa ciągliwego i stopów cynku.

W przypadku aluminium niewielkie zmniejszenie średnicy może pomóc uzyskać pełniejszy zarys. Nie wolno jednak bezkrytycznie stosować tego rozwiązania przy cienkich ściankach, kruchych detalach lub połączeniach o małej głębokości gwintu.

Stal nierdzewna jest materiałem trudnoskrawalnym. Do wiercenia sprawdzi się wiertło HSS-Co z dodatkiem kobaltu, które lepiej znosi wysoką temperaturę niż standardowa stal szybkotnąca. Potrzebne są też małe obroty, stabilny posuw i chłodziwo.

Jak przygotować otwór pod gwint M6?

Jakość gwintu zależy nie tylko od średnicy. Liczy się także oś otworu, stan wiertła, usunięcie zadziorów i sposób odprowadzania wiórów. Krzywo wywiercony otwór ustawia gwintownik pod kątem, a wtedy rośnie ryzyko uszkodzenia pierwszych zwojów.

Przed rozpoczęciem pracy unieruchom detal i zaznacz punkt wiercenia punktakiem lub nawiertakiem. Wiertarka stołowa albo stojak wiertarski ułatwią zachowanie prostopadłości – szczególnie przy krótkim otworze pod gwint M6.

Wykonaj kolejne czynności:

1. Dobierz wiertło 5,0 mm dla M6x1 albo 5,2 mm dla M6x0,75.
2. Sprawdź, czy krawędzie tnące są ostre i nie mają przebarwień po przegrzaniu.
3. Wywierć otwór prostopadle, stosując umiarkowany nacisk oraz właściwe chłodzenie.
4. Usuń wióry i zmierz średnicę, jeśli połączenie wymaga ścisłej tolerancji.
5. Wykonaj gratowanie, czyli lekkie sfazowanie krawędzi otworu przed gwintowaniem.

Wiertło HSS czy HSS-Co?

Wiertło HSS ze stali szybkotnącej jest uniwersalnym wyborem do stali konstrukcyjnej, aluminium i metali kolorowych. Dobrze sprawdza się w warsztacie, gdy wiercisz pojedyncze otwory i możesz kontrolować temperaturę.

Wersja HSS-Co zawiera dodatek kobaltu. Wybierz ją przy stali nierdzewnej, kwasoodpornej oraz innych materiałach, które szybko nagrzewają narzędzie. Węglikowe wiertła VHM stosuje się głównie w sztywnych układach CNC i produkcji seryjnej.

Jak uniknąć złamania gwintownika?

Najczęstszy błąd to rozpoczęcie pracy z otworem o niewłaściwej średnicy. Przy 4,8 mm narzędzie musi usunąć znacznie więcej materiału niż przy 5,0 mm. Opór gwałtownie rośnie, a gwintownik może zakleszczyć się w detalu.

Otwór 5,2 mm dla standardowego M6x1 powoduje odwrotny problem. Zarys gwintu będzie niepełny, a połączenie straci część nośności. Czy kilka dziesiątych milimetra może zmienić wynik pracy? Przy małym gwincie – zdecydowanie tak.

Podczas gwintowania użyj oleju do gwintowania lub środka chłodząco-smarującego. Ogranicza on tarcie, pomaga odprowadzać wióry i zmniejsza nagrzewanie krawędzi. W otworze nieprzelotowym regularnie wycofuj narzędzie, aby usunąć wióry z rowków.

Gratowanie również ma znaczenie. Lekka faza ułatwia osiowe wprowadzenie gwintownika i chroni pierwszy zwój przed zadziorami. Nie powiększaj jednak otworu zbyt głęboko, ponieważ zmniejszysz długość pełnego zarysu.

Jakie średnice stosuje się przy innych gwintach metrycznych?

Ta sama reguła pomaga dobrać narzędzie dla wielu popularnych rozmiarów. Gdy oznaczenie nie zawiera skoku, przyjmuje się standardowy skok danego gwintu metrycznego.

Przy gwintach calowych, rurowych lub trapezowych nie przenoś bezpośrednio wartości z tabeli metrycznej. Każdy system ma własne oznaczenia, skoki i tolerancje. Dla samego M6x1 najbezpieczniejszym punktem wyjścia pozostaje otwór wykonany wiertłem 5,0 mm.